Vorí-vorí – najlepsze danie świata 2025 (TasteAtlas)

Szukasz pomysłu na sycącą zupę, która wyrwie Cię z kulinarnej rutyny? Poznaj vorí-vorí (często zapisywane też jako bori-bori) – tradycyjną, gęstą zupę z Paragwaju. Choć z pozoru przypomina stary, polski rosół, to w rzeczywistości z uwagi na inne warzywa i przyprawy łączy go z nim wyłącznie kurczakowa baza. Smak jest w rzeczywistości zupełnie inny, słodszy i bardziej warzywny niż mięsny, a całość dopełniają miękkie, serowo-kukurydziane kluski, od których zupa wzięła swą nazwę.

Czym jest zupa vorí-vorí? Krótka historia i warianty

Vorí-vorí to jedno z najważniejszych dań kuchni paragwajskiej, będące doskonałym przykładem kulinarnego synkretyzmu. Łączy w sobie rdzenną kulturę Indian Guarani (wykorzystanie kukurydzy) z wpływami hiszpańskich kolonizatorów (wprowadzenie kurczaków i sera).

Sama nazwa wywodzi się z języka hiszpańskiego – słowo bolita (kuleczka) zostało zaadaptowane przez język indian guarani jako bori. Podwojenie słowa w języku guarani oznacza mnogość, stąd bori-bori (lub vorí-vorí) to po prostu „dużo małych kuleczek”, co bezpośrednio odnosi się do serowo-kukurydzianej wkładki.

Jeśli zapytasz dziesięciu Paragwajczyków o jedyny, słuszny i prawilny przepis na vorí-vorí, otrzymasz dziesięć różnych odpowiedzi, a niewykluczone, że przy okazji wywołasz małą, rodzinną kłótnię. Z tym daniem jest trochę tak, jak z naszym bigosem – może wyglądać i smakować z goła inaczej w różnych częściach kraju, a nawet w różnych domach na tej samej ulicy. Żelazną i niezmienną bazą są tutaj zawsze dwa elementy: esencjonalny płyn oraz vorí (serowo-kukurydziane kluseczki). Reszta jest wynikiem regionalnych i rodzinnych tradycji.

Dlatego też vorí-vorí należy traktować raczej jako otwartą „strukturę kulinarną”, a nie nienaruszalną recepturę. Zupę można przygotowywać z różnych mięs, choć najpopularniejszy jest prezentowany poniżej wariant vorí vorí de gallina, czyli na bazie wywaru z kurczaka. Jest też wersja vorí-vorí de carne, w którym wywar szykowany jest na kościstych częściach wołowiny. Innym ciekawym sposobem jest vorí-vorí blanco – w tej wersji, często wegetariańskiej, nie używa się mięsa (choć czasem składniki podsmaża się na zwierzęcym tłuszczu), wywar zastępuje mleko, a pod koniec gotowania, oprócz klusek, bezpośrednio do mleka dodaje się także rozdrobniony ser.

Vorí-vorí różnią się także goszczącymi w zupie warzywami (częste, a inne niż w poniższym przepisie to dynia, marchew, czosnek i cukinia), a także dodatkami. Podaje się ją z gotowanym maniokiem, ryżem, posypuje posiekanymi, pikantnymi papryczkami, kolendrą czy szczypiorem, a czasem także zakwasza sokiem z limonki. Tradycyjne „przegryzki” to pieczywo chipá lub sopa paraguaya. Spokojnie, nikt nie je zupy popijanej zupą – brew nazwie, sopa paraguaya to rodzaj wilgotnego, wytrawnego chlebka.

Poniższy przepis jest jednym z najprostszych wariantów vorí-vorí i pochodzi z portalu TasteAtlas.com, w którym zupa vori-vori w plebiscycie za 2025 rok została wybrana najlepszą potrawą świata (a w latach poprzednich także najlepszą zupą świata).

Kluseczki vorí-vorí – mój patent na queso paraguayo

Oryginalnie kluseczki przygotowuje się ze świeżego, lekko kwaskowatego sera queso paraguayo. Ponieważ jest on w Polsce kompletnie niedostępny, w tym przepisie zamieniłem go na mieszankę sera feta z ricottą.

Do wyrabiania ciasta używaj gorącego bulionu prosto z gotującej się zupy. Gorący płyn zaparza mąkę kukurydzianą, co sprawia, że kluski są gładkie, elastyczne i nie rozpadają się podczas gotowania.